الشيخ محمد هادي معرفة (مترجم: ايروانى)
101
التفسير الأثرى الجامع (تفسير اثرى جامع) (فارسى)
محمد رشيد رضا مىگويد : « انسان دقيق بايد قرآن را بر اساس معانى كاربردى در عصر نزول تفسير كند . همچنين بهتر است كه معناى واژه را از خود قرآن بفهمد ؛ بدين گونه كه واژگان تكرار شده را گرد آورد و آنها را بررسى كند . چه بسا ، واژهاى در معانى گوناگونى به كار رفته باشد ؛ مانند واژهء « هدايت » و واژههاى ديگر . در اين صورت ، مفسر بايد بررسى كند كه چگونه معناى آن ، با معناى آيه هماهنگ مىگردد ؛ تا معناى مورد نظر را از بين معانى آن بشناسد . گفتهاند كه بخشى از قرآن با بخشى ديگر تفسير مىشود و بهترين قرينه بر كشف حقيقت معناى لفظ ، هماهنگى آن با سياق سخن و توافق آن با معناى مجموع آيه و سازگارى آن با هدفى ست كه مجموعهء قرآن براى تحقق آن آمده است . » « 1 » * * * مستند حجيت سياق ، پيوند تنگاتنگ بين اجزاى كلام است كه بر فضاى مسير حركت ستارهء سخن حاكم مىباشد . اين امر ، هنگامى به روشنى تحقق مىيابد كه اجزاى سخن ، در راستاى موضوعى واحد ، به هم پيوسته باشند ؛ نه آن گاه كه اعضاى از هم پاشيدهء آن ، پخش و اين طرف و آن طرف ، پراكنده باشند و ارتباط محكمى بين آنها موجود نباشد . گفتهاند : گوينده تا زمانى كه به سخن گفتن ادامه مىدهد ، مىتواند هر چه را مىخواهد ، به سخنش ملحق سازد ؛ يعنى قرائن و دلايل همراه با كلام كه سمت و سو و مسير آن را مشخص مىكند ، ولى هنگامى كه سخن پايان پذيرد ، دلالت آن كامل شده است و گوينده نمىتواند پس از آن ، تفسيرهايى مخالف با ظاهر عبارتهايش ارائه دهد ؛ آنسان كه در باب دعاوى و اقرار ثابت شده است . اكنون ، پرسش اين است كه چه دليلى بر حجيت دلالت سياق در قرآن وجود دارد ؟ در حالى كه به صورت اجزاى پراكنده و در مناسبتهاى گوناگون نازل شده است .
--> ( 1 ) . المنار ، ج 1 ، ص 22 .